Kitap Üzerine Bandrol Neden Yapıştırılır? Düşünceli ve Mizahi Bir Yaklaşım
İzmir’de, 25 yaşında bir genç olarak hayatımı geçiriyorum. Gündelik yaşamda genellikle espri yaparak insanları güldürmeye çalışırım. Ama derinlemesine düşündüğümde, bazen en basit şeyler bile aslında oldukça karmaşık olabilir. Mesela, kitaplar… Hani o pahalı kitaba her yeni satın aldığınızda, bir de o bandrolü var ya! Evet, o sarı ya da kırmızı bandrol, belki de kitap dünyasının en ciddi konularından biri. Şimdi gelin, “Kitap üzerine bandrol neden yapıştırılır?” sorusunu mizahi bir dille ama düşündürücü bir şekilde ele alalım. Çünkü ben de sıradan bir insanım ve her şeyi düşünmeden yapamam!
Bandrol: Kitapların Kimlik Kartı mı? Hırsızlığa Karşı Sigorta mı?
Bir kitabı aldığınızda, genelde o bandrolü fark etmezsiniz. O kadar alışılagelmiş bir şey haline gelir ki, sanki kitap doğuştan böyleymiş gibi kabul edersiniz. Ama bir de bir kitapçıda o bandrolü çıkaran insanı gördüğünüzde, hani kitabı almak için çılgınca bekleyen, elleriyle o bandrolü ne kadar zor söktüğünü hayal edersiniz. “Ya ben de olsam, birazdan bu kitap benim olacak” diye düşünürsünüz. O an iç sesim devreye giriyor ve bana diyor ki: “Bandrolü çıkarınca bu kitap aslında biraz daha özgürleşmiş olmuyor mu? Gerçekten önemli olan içerik, değil mi?”
Bunu birkaç kez düşündüm. Aslında kitap üzerine bandrol yapıştırılmasının, bir çeşit kitaba kimlik kazandırma çabası olduğunu fark ettim. Çünkü bizler kitapları genelde başlı başına bir eser olarak görürüz ama bandrol, “Evet, bu bir eser ama aynı zamanda kanuni bir üründür, dikkat!” mesajını veriyor. O sarı bandrol, kitap dünyasının “güvencesi” gibi. Sonuçta, kitaba bir çentik koyuyorlar ve diyorlar ki: “Bu kitap orijinal, bu kitap gerçek, buna sahip çıkın!”
Hani bir şeyi okuduğunuzda “bunu daha önce okudum” dediğinizde, “Evet ama o kitabın bandrolü vardı” diye bir ekleme yapmak biraz garip olurdu, değil mi? Ama gerçekte, bandrolün bir kitap için ne kadar önemli olduğunun farkında bile değiliz. Kitap, o bandrol sayesinde “ben sahte değilim” diyebiliyor. Kendine güveniyor, tabii ki arkasında biraz devletin gücüyle!
Kitap Üzerine Bandrol Yapıştırmanın Hırsızlıkla İlişkisi Var mı?
Geçen gün arkadaşlarla bir kafede oturuyoruz, yan masadaki biri yeni bir kitap aldı, ilk yaptığı şey ise o bandrolü yavaşça sökmekti. İçimden “Yapma ya, kitapla tam da buluşmaya başlamıştık!” diyorum, ama tabii ne diyeceğim? Adam da öyle bir hızla bandrolü çıkardı ki, hemen kitabın sayfalarına dalmaya başladı. O an aklıma bir soru takıldı: Bandrol, kitap çalınmasını engelleyen bir şey mi? Hani bazen kitapçılarda o etiketli kitapları alırken, kasiyere sormadan geçemediğimiz o hissiyatı yaşıyoruz ya, işte o yüzden bandrol belki de kitapçıya hırsızlık yapmanızı engelleyen bir güvenlik sistemi gibi. Bu yüzden bandrolün, hem kitaba bir değer kattığını hem de aynı zamanda içten içe bir güvenlik önlemi olduğunu düşünüyorum.
Şimdi tabii ki herkes doğru yoldan gitsin, bandrolü sökmek yerine kitabın içeriğiyle ilgilensin, değil mi? Ama nedense kitapçıdan çıkarken bandrolü “yavaşça” söken arkadaşım, sonra o kitapla adeta birer kitap hırsızına dönüşüyorlar gibi hissettiriyor. Acaba o bandrolü yok saymak gerçekten de kitaba olan saygıyı yok eder mi? Bilemiyorum, ama bu kadar düşündükçe, insanın kafasında her şey bir arada karışıyor!
Kitap Bandrolü ve Kitapçılara “Beni Al!” Diyen Ses
Hadi biraz daha derinlere inelim. İstanbul’da birkaç hafta önce, bir kitapçıda çok dikkat çekici bir şey fark ettim. O kadar çok kitap vardı ki, içlerinden biri adeta “Beni al, senin için yazıldım!” diyordu. Ama tabii ki o kitabın üstünde “bandrol” var mı diye bakmam gerekti. Yoksa başka bir şekilde elime almak haksızlık olurdu. O kitabı alıp okurken içimden “Her şey yolunda, hiçbir şey yasadışı değil” diyordum. Şimdi, gerçekten bandrol olmayan kitaplarla okuma deneyimim de oldu. Ama bir şey fark ettim: Bandrolsüz kitaplar aslında sanki biraz gizemli bir taraf taşıyor, “Acaba bu kitap kaç kez okundu? Kimler tarafından?” Hangi elden geçtim, hangi kafada okundu? İnsan merak ediyor. Kitap bandrolü, aslında biraz da kitapçılar için “Beni al!” diye bağıran bir reklamcıdır. O bandrol, kitaba prestij kazandıran bir etiket gibi de düşünebiliriz.
Bandrol: Kitapların Kimlik Kartı mı, Yoksa Etiketli Etkinlik Bileti mi?
Ve sonuçta, kitaba yapıştırılan bandrol, bir çeşit kimlik kartı gibi bir şey. Yani kitap, sadece bandrolüyle tanınan bir kişiye dönüşüyor. İnsanlar, bir kitap alırken bandrolün varlığıyla o kitabı daha çok ciddiye alıyor. Ya da belki de bu bandrol, bir nevi etkinlik bileti gibi, kitabın “müze” gibi değerli olmasına yardımcı oluyor. Yani kitap, belki de bandrol sayesinde bizim için sadece sayfalardan ibaret olmaktan çıkıyor. Herhangi bir bandrol, aslında kitaba o paha biçilmez değeri katıyor. Tabii o bandrolü yerinden çıkarmaya çalışırken, bazen sayfanın kenarlarını zorlamak da var ama işin sonunda o kitap bir şekilde değerini buluyor.
Sonuç: Kitap Üzerine Bandrol Neden Yapıştırılır?
Sonuç olarak, bandrol bir kitaba değer katan bir etiket olarak başlıyor ama zamanla bambaşka anlamlar kazanıyor. Kimisi kitapçılarda hırsızlıkla ilişkili bir güvenlik önlemi olarak görüyor, kimisi kitaba saygı göstermek olarak… Ama bir şey kesin, o bandrol bir şekilde kitabı özgün hale getiriyor. Ve bir de şu gerçek var ki, bazen bizler kitaba çok dalıp giderken, o bandrolün bize fısıldadığı bir şeyler olur: “Bu kitap aslında sadece bir eser değil, üzerinde hakkı olan bir kimliktir. Onu doğru şekilde al, doğru şekilde oku!”
Bandrolün derin anlamları üzerine bu kadar düşündükten sonra, belki de sonunda o kitapları alırken bir kez daha düşüneceğiz. Çünkü kitaplar bizim en değerli arkadaşlarımız, onlarla her zaman doğru ilişkiyi kurmalıyız, değil mi? O bandrolün “yok” sayılacak kadar basit bir şey olmadığını fark ettiğinizde, işte o zaman kitabın içindeki gerçek hazineyi bulmuş olursunuz.